غیر مضار؟

غیر مضار؟

در آیه ۱۲ سوره نساء آمده است که ترکه ى میت بعد از پرداخت وصیت و دیون غیر مضار باید بین ورثه تقسیم شود. آوردن قید (غیر مضار) براى چیست‏؟

جواب: آوردن این قید براى این است که وصیت و دین نباید موجب ضرر به ورثه و جامعه شود و اگر وصیت و دیون میت موجب ضرر به جامعه و ورثه شود پرداخت آن لازم نیست. وصیت، در صورتى موجب ضرر است که مثلا میت وصیت کند که از مال من براى فلان کار که به ضرر جامعه است بدهید مثل وصیت براى گسترش اعتیاد یا وصیت کند که همه ى مال مرا به فقراء بدهید که در چنین وصیتى ضرر به ورثه وجود دارد چرا که طبق فتواى فقهاء میت نمى تواند بیشتر از یک سوم وصیت کند.

و اما دیون ضرر زننده مى تواند چند مصداق داشته باشد:

الف) میت به قاچاقچیان بدهکار باشد که در واقع پرداخت طلب او موجب ضرر براى جامعه مى شود. شبیه چنین حکمی در آیه ۹۲ سوره نساء نیز آمده است که می گوید هر کس که مؤمنى را به خطا بکشد اگر مقتول، مؤمن و از قومى است که دشمن شماست پرداخت دیه به آنها لازم نیست.

در این حکم نیز مشاهده می کنیم با اینکه بدهکاری وجود دارد ولی چون پرداخت بدهی موجب ضربه به جامعه است نباید آن را پرداخت کرد.

ب) میت براى اینکه به ورثه پولى نرسد خود را به صورت غیر عقلایى بدهکار کند تا در نتیجه موجب ضرر رساندن به ورثه شود مثلا جنسى را که مى توانسته با قیمت پایین بخرد عمدا با قیمت بالاتر از فروشنده بخرد و خود را به این صورت بدهکار کند.

ج) مهریه هاى غیر عقلایى که امروزه براى خانم ها گرفته مى شود در واقع نوعى ضرر رساندن به ورثه است چون همه ى مال میت باید به عنوان مهریه به همسر او پرداخت شود و چیزى براى ورثه باقى نمى ماند. بله باید به اندازه ى عقلایى مهریه ى میت پرداخت شود و بقیه، چون بدهکارىِ غیر منطقى است مى تواند پرداخت نشود.[۱]

د) در تفسیر نمونه دین ضرر زننده این گونه بیان شده است که براى محروم ساختن ورثه و زیان رسانیدن به آنها اعتراف به- دیون و بدهى‏هایى کند در حالى که بدهکار نباشد.[۲]

البته به این گفته ى تفسیر نمونه مى توان اشکال کرد که چنین چیزى اصلا بدهکارى نیست نه اینکه بدهکارى ضرر زننده است. آیه بدهکارى اى را مى گوید که واقعا بدهکارى است ولى ضرر زننده است.

دکمه2



[۱] – البته این نظر خود بنده است و در این زمینه اختلافاتی وجود دارد

[۲] – تفسیر نمونه، ج‏۳، ص: ۲۹۸

همچنین ببینید

عزاسازی یا عزاداری؟!

نظر شما راجع به سبک های مختلف عزاداری مثل زنجیر زنی یا قمه زنی یا …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *