۱۳۹۷/۰۴/۲۷
پست های اخیر

سلام نماز؟!

سلام نماز؟!

خطاب (کم) در السلام علیکم و رحمه الله و برکاته که در آخر نماز گفته می شود به چه کسانی است و اصلا چنین سلامی چه معنایی دارد؟

جواب: دقت کنید که سلام در عرف امروزه یک لفظ ظاهری شده است که چندان به معنای آن توجه نمی شود. این در حالی است که شخص سلام کننده با گفتن سلام در واقع به طرف مقابلش اعلام می کند که تو از ناحیه ی من در سِلم و سلامت هستی. پس این واژه معنای سلامتی و خوبی را می رساند و گفتن آن فقط مربوط به اول کار نیست بلکه هر جایی که انسان بخواهد چنین معنایی را برساند می تواند از این واژه استفاده کند.

این از معنای سلام و اما در رابطه ی با اینکه خطاب (کم) در سلام آخر نماز چه کسانی هستند برای من جالب است که در رابطه ی با این سوال از طرف دین حرف مشخصی زده نشده است و واقعا اگر برای دین مهم بود خودش این مطلب را دقیقا روشن می کرد ولی می بینیم که از مجموع کلام محققان حرف کاملا واضح و روشنی در این زمینه بدست نمی آید و هرکسی نظری دارد. یکی می گوید خطابش به ملائکه است و دیگری می گوید خطابش به نمازگزاران است و …. این در حالی است که چنین سلامی در روز چندین بار گفته می شود و اگر لازم بود از طرف دین حتما مخاطبش کاملا واضح می شد.

حال با توجه به اینکه دین در این زمینه ابهام قرار داده است به نظر من می رسد که می توانیم این خطاب را عام معنا کنیم و در حین گفتن آن هرکسی که شایسته است که به او سلام شود را مدّ نظر قرار دهیم.

به نظر من می رسد که تعبیر السلام علیکم و رحمه الله و برکاته با توجه به اینکه دقیقا مخاطبش از طرف دین مشخص نشده است یک معنای خاصی دارد و اصلا نیاز به مخاطب خاصی ندارد که مثلا باید جواب این سلام را بدهد بلکه یک معنای کلی پیدا کرده است و آن این است که من که این جمله را می گویم با گفتن این جمله می خواهم به همه اعلام کنم که از طرف من در سلم هستید. بنابراین لازم نیست که برای خطاب (کم) در این جمله به دنبال مخاطب خاصی بگردیم. حتی ممکن است مخاطب این جمله با توجه به آیه ی وَ إِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُواْ سَلَامًا(فرقان-۶۳) جاهلان و دشمنان نیز باشند و گوینده ی این جمله با گفتن این جمله اعلام می کند که من حتی با دشمنم نیز با سِلم برخورد می کنم و مثلا در صورت امکان او را می بخشم و اگر امکان بخشش نبود در مقابله ی با او بی عدالتی نمی کنم بلکه دستور آیه ی دوم سوره مائده را عمل می کنم که می گوید کینه ی دشمنان نباید موجب شود که نسبت به آنها بی عدالاتی شود.

توجه کنید که برخی از جملات به یک عنوان مشهور تبدیل شده اند و تک تک کلمات آن لازم نیست در معنا کردن مورد توجه قرار گیرند به عنوان مثال وقتی مغازه دار به مشتری می گوید (قابل شما را ندارد) این جمله تنها به عنوان یک احترام به مشتری بیان می شود و اصلا معنای خودش مدّ نظر نیست یا وقتی گفته می شود (جانم به لبم رسید) این جمله نیز تک تک کلماتش مدّ نظر نیست بلکه آن معنایی که از کل جمله برداشت می شود مدّ نظر است.

حال می توان گفت با توجه به اینکه دین روی خطاب (کم) اصلا بحث دقیقی نکرده است کل جمله ی السلام علیکم و رحمه الله و برکاته یک معنایی پیدا کرده است و لازم نیست تک تک کلمات آن مورد توجه قرار گیرد. ما بجای اینکه به دنبال خطاب (کم) بگردیم بد نیست بیشتر به خودمان رجوع کنیم که آیا با گفتن این جمله به دنبال این هستیم که همواره سِلم و سلامتی را از خود نشان دهیم یا نه؟

توجه شود با مطلبی که گفتیم می فهمیم که در هر جایی السلام علیک گفتن دلالت ندارد که باید حتما مخاطبی وجود داشته باشد که جواب سلام ما را بدهد مثلا وقتی مردم در زمان حیات پیامبر در نمازشان (السلام علیک ایها النبی و رحمه الله و برکاته) می گفتند طبیعتا این بدین معنا نبوده است که پیامبر باید جواب سلام آنها را بدهد و الا کل وقت پیامبر باید در جواب سلام دادن می گذشت و حتی پیامبر نباید می خوابید. بنابراین سلام دادن به پیامبر اصطلاحی شده است که مومنین از طریق آن تابع بودن خود نسبت به پیامبر را می رسانند. همچنین مثلا در صحیفه ی سجادیه به ماه رمضان سلام داده شده است که به نظر می رسد این تعبیر نیز تعبیری حقیقی نیست.

مطلبی که در اینجا راجع به خطاب (کم) در سلام آخر نماز گفته شد را من ندیدم کسی به این صورت بیان کرده باشد ولی بنده چند وقتی بود که راجع به اینکه خطاب (کم) به چه کسانی است سوال داشتم و جواب هایی که می گرفتم مرا قانع نمی کرد ولی جوابی که در اینجا بیان گردید خود من را قانع کرد.

خواننده می تواند در این باره بیشتر فکر کند و نظر دیگر محققین را نیز در این باره جویا شود.

دکمه

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*