۱۳۹۷/۰۳/۲۹
پست های اخیر
خانه / اعتقادات / اسلام پژوهی / درس سوم: آشنایی با روش طوفان فکری

درس سوم: آشنایی با روش طوفان فکری

درس سوم: آشنایی با روش طوفان فکری برای استفاده از آن در جلسات اعتقادی

دانلود کل کتاب آموزش نوین عقاید PDF

طوفان فکری

از ویکی‌پدیا، دانشنامه آزاد

طوفان فکری یا یورش فکری یا بارش ذهنی (به انگلیسی: Brainstorming) یک تکنیک خلاقیت و ایده پردازی است که برای تولید تعداد زیادی ایده یا راه حل در مورد یک مسأله به کار می‌رود.

مبنای طوفان فکری

در روش طوفان فکری شرایطی اعمال می گردد که در آن تعدادی از موانع مهم تفکر خلاق و ایده پردازی به حداقل می رسد . به عنوان مثال در حین ایده پردازی نبایستی هیچگونه پیش داوری و قضاوتی در باره ایده های افراد بشود چون ارزیابی حین ایده پردازی مانع ارائه ایده های بیشتر توسط افراد به دلیل ارزیابی شتاب زده و سطحی و یا نگرانی از نوعی استهزاء دیگران می شود . در مرحله ایده پردازی کمیت ایده ها مورد توجه است نه کیفیت آنها . ارزیابی ایده ها مرحله جداگانه ای است که بایستی بعد از جلسه طوفان فکری انجام گیرد. روش طوفان فکری با شیوه های گوناگونی قابل اجراست از جمله طوفان فکری جهت دار که در آن بارش ایده ها روی موضوعی خاص تر متمرکز می شود .

چهار قاعده اساسی طوفان فکری

رعایت این قواعد، منجر به هم‌افزایی در گروه می‌شود که نهایتاً باعث بروز خلاقیت در اعضای گروه می‌شود. بر این اساس، محدودیتی برای مطرح کردن ایده‌ها وجود نخواهد داشت و طی یک فرایند طبیعی و بدون دخالت بیرونی، جمع مستمراً به ایده‌های بهتر دست خواهد یافت.

تمرکز بر کمیت: هرچه تعداد ایده‌هایی که تولید می‌شوند بیش‌تر باشد، احتمال دست یافتن به یک راه‌حل اساسی و اثربخش بیش‌تر است.

اجتناب از انتقاد: اگر در مواجهه اولیه با یک ایده، به جای انتقاد از آن، به توسعه و بهبود آن فکر کنیم، یک جو مناسب برای تولید ایده‌های غیرمعمول فراهم می‌شود. و همچنین باعث بازشدن فکر افرادمی شود و استفاده از این متد سبب ایجاد دامنه زیادی از راه حل‌های باورنکردنی می‌شود.

استقبال از ایده‌های غیرمعمول: ممکن است ایده‌های غیرمعمول رویکردهای جدیدی را به مسأله فراهم کنند و منجر به راه‌حل‌های بهتری نسبت به ایده‌های معمول شوند.

ترکیب و بهبود ایده‌ها: می‌توان با ترکیب دو ایده خوب، به ایده‌ای بهتر رسید که از هر دو ایده قبلی کامل‌تر باشد.

کاربرد و اهداف طوفان ذهنی

توانمندسازی نیروی انسانی و آموزش.

اولویت‌بندی مسائل و مشکلات (افزایش تولید، کاهش هزینه‌ها، افزایش کیفیت، انگیزه، فروش و…)

انتخاب بهترین راه حل

افزایش قدرت ابتکار و خلاقیت در نیروی انسانی

افزایش انگیزه در کارکنان

ایجاد کار تیمی و مدیریت مشارکتی

بدست آوردن ایده‌های بزرگ

نحوه انجام طوفان ذهنی

ثبت موضوع مورد نظر بر روی تخته و توضیح در مورد آن برای افراد توسط تسهیل‌گر (بهتر است این موضوع چند روز زودتر به اطلاع افراد برسد)

یادآوری قواعد و اصول اجرای کار برای شرکت‌کنندگان توسط تسهیل‌کننده ارائه ایده‌ها و نظرات بصورت گردشی: در هر نوبت فقط یک ایده باید بیان گردد و در صورت عدم وجود ایده‌ای با گفتن واژه «بعدی» نوبت به دیگری واگذار می‌شود.

ثبت کلیه ایده‌ها توسط دبیر جلسه

اتمام مرحله ثبت عقاید در صورت گفتن کلمه «بعدی» توسط تمام افراد

دسته بندی و جمع‌بندی نتایج

در سایت حامی کارنیز آمده است:

آیا تا به حال در جلسه‌ای بوده‌اید که در آن از آدم‌ها بخواهند در موردِ یک موضوعِ مشخص نظر بدهند؟ آیا خودِ شما هم ایده داشتید؟ جلسه چه طور بود؟ چند تا ایده‌ جالب و غیرِ منتظره جمع شد؟ یک روز تعدادی از کارکنانِ یک شرکتِ ساختمان‌سازی دورِ هم جمع شدند و تشکیلِ یک جلسه‌ فوری دادند. مسأله‌ای که آن‌ها را دور هم جمع کرد، این بود که چطور می‌توان وسایلِ ساختمانی و بعد هم اثاثِ واحدهای مسکونی را از طبقه‌ اول به طبقاتِ دیگرِ ساختمان رساند و این کار را در کمترین وقت و به آسان‌ترین شکل انجام داد. بعد از این‌که همه‌ کارکنان نشستند، یک نفر از میانِ جمع جلو رفت و یک ورق کاغذِ سفید و یک مداد برداشت. از افراد خواست سکوت و نظمِ جلسه را رعایت کنند. او صورتِ مسأله را توضیح داد. سپس از همه خواست بدونِ این‌که کسی حرفِ دیگری را قطع کند، هر راه‌حلی که برای این مشکل به نظر می‌رسد پیشنهاد کنند.  در ضمن این نکته را اعلام کرد که هیچ‌کس نباید ایده‌ کسِ دیگری را هر چند که به نظرش یک شوخی باشد، مسخره کند و به آن بخندد.  جلسه رسماً شروع شد. به هرکس نوبت می‌رسید، ایده‌اش را بلند می‌گفت. یک نفر هم ایده‌ها را می‌نوشت.  یکی گفت «می‌شود پله‌ها را کم ارتفاع کنیم.» دیگری گفت «می‌شود به جای پله‌ها یک جور سطح شیب‌دار درست کرد و با چرخ وسایل را از رویش بالا برد.» به این ترتیب هرکس ایده‌ای می‌داد که شاید حتی تا آن لحظه در موردش فکر هم نکرده بود. یک دفعه یک نفر از بینِ کارکنان بلند شد و گفت «من می‌گویم سقف را سوراخ کنیم!» همه خندیدند. مدیرِ جلسه همه را آرام کرد. پرسید: خوب… حالا سقفِ طبقه‌ی اول را سوراخ کردیم، بعدش چی؟ «سقفِ طبقه‌ی بعد را هم سوراخ می‌کنیم» ـ «طبقاتِ بعدی چطور؟» ـ «این که کاری ندارد، تا طبقه‌ی آخر سقفِ همه‌ طبقات را سوراخ می‌کنیم.» و این طور بود که آسانسور ساخته شد.  این یکی از هزاران مثالی بود که نشان می‌دهد جلسه‌ طوفان فکری چه‌طور جلسه‌ای است. حدودِ پنجاه سال از اختراعِ این روش می‌گذرد. این روش نخستین بار در سال ۱۹۵۳ توسطِ دکتر الکس اس اسبورن تعریف شد. امروزه این روش چنان در آمریکا رواج یافته است که می‌توان گفت جزئی از زندگیِ مردمِ آن شده است.  همان‌طور که از مثال هم پیداست، این تکنیک در واقع یک نوع ایده‌یابیِ گروهی و سازمان یافته است. اساسِ کارِ طوفان فکری این است که با جمع‌آوریِ تمامِ ایده‌هایی که هم زمان در جلسه به وسیله‌ اعضاء ارائه می‌شود، راه‌حلِ مناسبی برای یک مسأله‌ خاص پیدا شود. توجه به چهار اصل در برگزاریِ جلساتِ طوفان فکری اهمیت دارد.  اول این‌که هر چه بیشتر ایده خلق شود، احتمالِ پیدا کردنِ ایده‌ مناسب بیشتر می‌شود.

دوم این‌که که ارزیابی، تمسخر و قضاوتِ عجولانه‌ اعضای جلسه مانعِ تصور و خیال‌پردازیِ افراد می‌شود. در نتیجه تولیدِ ایده به حداقل میرسد.

از آن جایی که هر ایده‌ جدید خود به وجود آورنده‌ ایده‌های تازه است، اصل سوم این است که توجه داشته باشیم افراد در مواجهه با ایده‌ جدید، موضوعِ جدیدی در ذهنشان مطرح می‌شود و تعدادِ بیشتری ایده در ذهنِ افراد جرقه خواهد زد.

و بالاخره اصلِ چهارم، این که اگر دو یا چند چیز با هم ترکیب شوند، نتیجه‌ حاصل چیزی بیش از جمعِ آن‌ها است. به عبارتِ دیگر، ایده‌های ایجاد شده در گروه، بهتر و بیشتر از ایده‌هایی است که مجموعِ افراد به تنهایی پیشنهاد می‌کنند.

در این مورد که تعدادِ افرادِ شرکت کننده در جلسه‌ی طوفان فکری چند نفر باید باشد، تحقیقاتِ زیادی شده است. نتایجِ این تحقیقات نشان می‌دهد بهتر است جلسات با ۱۲ تا ۱۵ نفر تشکیل شود.  کارِ مدیر جلسه اهمیت زیادی دارد. او است که باید تا جایی که ممکن است جلسه را کنترل، تشویق و هدایت کند و همین که احساس کرد ایده‌های افراد پاسخِ درستی به مشکلِ مطرح شده نیست، با دوباره طرح کردنِ مسأله و توضیح دادنِ بیشتر، صورتِ مسأله را در ذهن افراد روشن‌تر کند.  حال اگر شما همین امروز و یا در آینده‌ نزدیک قصدِ برگزاری و یا شرکت در یکی از این جلساتِ طوفان فکری را دارید، بهتر است قواعدِ کلیِ ذهن‌انگیزی را به خوبی به یاد داشته باشید، چرا که مهم‌تر از هر چیز در این تکنیک همین قواعد ساده هستند. شما و دوستان نزدیکتان به راحتی در هر محلی می‌توانید این تکنیک را امتحان کنید و از نتیجه‌ی اعجاب بر انگیز آن آگاه شوید.

نتیجه گیری ما از این بحث:

در جلسات اعتقادی و مباحث مربوط به آن حتما باید از این روش بهره برد. دقت کنید که انتخاب یا عدم انتخاب دین، دارای ثمرات بسیار زیادی است. اگر ما دین باور باشیم به یک روش زندگی می کنیم و اگر به دینی معتقد نباشیم روش دیگری خواهیم داشت. پس در انتخاب یا عدم انتخاب یک دین باید وسواس به خرج داد. باید سعی کرد با نظرات و افکار مختلف آشنا شویم چرا که آشنایی با افکار مختلف، انسان را در انتخاب هر چه بهتر دین کمک می کند. گاهی اوقات ما برای خرید یک غذا نظرات مختلف را جویا می شویم ولی برای انتخاب دین که قرار است زندگی ما را تحت الشعاع خود قرار دهد اصلا جویای نظرات نمی شویم.

به هر ترتیب در مباحث اعتقادی حتما باید با ایده های مختلف آشنا شویم و از یورش فکری افکار استقبال کنیم.

در همین جا به این مطلب اشاره کنیم که مباحث اعتقادی زیر بنای فکر ماست و زندگی ما را بسیار زیاد، تحت الشعاع قرار می دهد ولی متأسفانه ما کمتر راجع به این زیربنا سرمایه گذاری می کنیم. در طول هفته ساعات زیادی را برای تماشای فیلم یا فوتبال یا برنامۀ نود اختصاص می دهیم ولی واقعا برای مباحث فکری و اعتقادی چند ساعت وقت می گذاریم؟ حتی ما به فروع دین بیشتر از اصول دین توجه داریم. هریک از افراد مذهبی معمولا در خانۀ خود رسالۀ احکام دارد ولی آیا کتابی راجع به مباحث اعتقادی در خانه‌های ما هست؟ امیدورایم که این کتاب بتواند به عنوان رسالۀ اعتقادی در کنار رسالۀ توضیح المسائل مورد استفاده قرار گیرد.

این مطالب را گفتیم تا ضرورت مباحث اعتقادی را بیشتر ملموس کرده باشیم. اصلا می توان گفت که مشکلات دین داران از همین جا ناشی می شود که بر روی مسائل پایه ایِ دین خود فکر نکرده اند.

دانلود کل کتاب آموزش نوین عقاید PDF

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*