۱۳۹۷/۰۴/۲۷
پست های اخیر

درجات شرک

  ۷۲۳- آیا شرک دارای درجات و مراحل مختلف است؟

جواب: بله، در این زمینه بنده مقاله ای نوشته ام که در اینجا به آن مقاله اشاره می کنم:

مراحل مختلف شرک

شرک از دیدگاه قرآن مراحل مختلفی دارد که این مراحل از بالا به پایین عبارتند از:

الف) یعبدون من دون الله الاها آخر یعنی غیر خدا مورد پرستش قرار گیرد.

ب) یعبدون مع الله الاها آخر یعنی به همراه خدا، خدای دیگری نیز پرستیده شود.

ج) یدعون من دون الله الاها آخر یعنی غیر خدا مورد توجه قرار گیرد.

د) یدعون مع الله الاها آخر یعنی به همراه خدا، خدای دیگری مورد توجه قرار گیرد.

(دقت کنید که در اصل واژه ی دعا توجه نهفته است – التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، ذیل ریشه دعو)

از این چهار قسم شرکی که گفته شد قسم (الف) و (ج) و (د) در قرآن تصریح گردیده است ولی قسم (ب)، در قرآن صراحتا نیامده است. نیامدن این قسم ممکن است بدین دلیل باشد که معمولا چنین شرکی کمتر وجود دارد که شخصی هم خدا را بپرستد و هم غیر خدا را مثلا هم برای خدا نماز بخواند و هم برای غیر خدا. البته اگر این نوع از شرک وجود داشته باشد می تواند تحت یکی دیگر از عناوین قرآنی قرار بگیرد مثلا می تواند تحت عنوان الَّذِینَ یَجْعَلُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَاهًا ءَاخَرَ(حجر-۹۶) قرار گیرد چرا که عنوان (جعل) در این تعبیر مى تواند عبادت را نیز شامل شود و در نتیجه قسمت (ب) در این تعبیر می تواند جای گیرد.

به این نکته نیز توجه شود که ممکن است هریک از اقسام بیان شده به معنای یکدیگر نیز در قرآن بکار روند ولی فعلا بحث بر سر معنای اختصاصی هرکدام از این اقسام است.

و اما با مشاهده ی این چهار قسم از شرک می توان پی برد که شرک تنها در عبادت غیر خدا منحصر نمی شود. برخی افراد برای توجیه کارهای شرک آلود خود می گویند ما که غیر خدا را عبادت نمی کنیم. در جواب این افراد باید گفت اتفاقا شرک منحصر به عبادت غیر خدا نیست بلکه توجه به غیر خدا نیز نوعی شرک است.

حال ممکن است کسی بگوید مگر می شود به غیر خدا توجه نداشت؟

در جواب باید گفته شود که توجه به غیر خدا اشکال ندارد ولی اگر این توجه مصداقی از قسم (ج) و (د) گردد شرک است.

اگر توجه به غیر خدا آنقدر زیاد باشد که موجب شود توجه به خدا کنار رود این توجه به غیر خدا نوعی شرک است و مصداقی از یدعون من دون الله الاها آخر است مثل اینکه توجه به همسر و فرزند و مال و مقام، انسان را از توجه به خدا غافل سازد.(به مضارع آمدن فعل یدعون که دلالت بر استمرار و توجه زیاد دارد دقت کنید)

همچنین اگر توجه به غیر خدا به گونه ای نباشد که توجه به خدا کنار رود ولی شخص، به هر حال غیر خدا را در کنار خدا قرار دهد و هر دو را عاملی مساوی در توجهاتش بشناسد چنین چیزی نیز شرک است مثل اینکه شخص در حین نماز خواندن هم رضایت خدا را در نظر داشته باشد و هم رضایت دیگران را و در واقع قصد ریا داشته باشد.

بد نیست به این نکته نیز توجه شود که گاهی اوقات توجه زیاد به اولیاء الهی یا انسان های پاک مثل برخی از علماء ممکن است مصداقی از قسم (ج) یا (د) باشد به این صورت که توجه به آنها انسان را از توجه به خدا غافل سازد و همه چیز را در آنها ببینیم و حتی حرف آنها را بر حرف خدا مقدم بداریم یا در مواردی آنقدر بین آنها و خدا تساوی ایجاد کنیم که مصداقی از یدعون مع الله الاها آخر شود.

به هر ترتیب دقت شود که در مرحله ی آخر شرک اولا غیر خدا مورد پرستش قرار نمی گیرد و ثانیا غیر خدا موجب این نمی شود که کلا خدا فراموش شود بلکه غیر خدا نیز در کنار خدا قرار گرفته است. پس بد نیست که در برخی کارهایمان که در آن شبهه ی شرک وجود دارد احتیاط کنیم. جالب است که بعضا در مورد برخی از مسائلِ دست چندم دین حکم احتیاط صادر می شود ولی راجع به مواردی که جزو اصول اصلی دین است یعنی توحید، احتیاط صورت نمی گیرد.

دانلود تمام مجلدات کتاب از تو می پرسند به صورت فایل PDF

جلد هشتمجلد هفتمجلد ششمجلد پنجمجلد چهارمجلد سومجلد دوم جلد اول

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*