خانه / اعتقادات / اسلام پژوهی / احکام اسلامی / در مساجد چگونه باشیم

در مساجد چگونه باشیم

در مساجد چگونه باشیم

 ۴۰ مورد از آدابی که مومنین باید نسبت به مساجد رعایت کنند.

 در زیر آدابی که باید در مسجد رعایت کرد را تذکر می دهیم

 ۱- برای آمدن به مسجد باید تمیز باشیم. با لباس تمیز بیاییم. پاها و جورابهایمان بو ندهد. دهانمان بوی سیر و پیاز ندهد. در آیه ۳۱ سوره ی اعراف آمده است :

یَابَنىِ ءَادَمَ خُذُواْ زِینَتَکمُ‏ عِندَ کلُ‏ مَسْجِد

اى فرزندان آدم! زینت خود را به هنگام رفتن به مسجد، با خود بردارید!

البته مسجد هم باید تمیز باشد. باید اقرار کرد که مساجد اهل سنت نسبت به مساجد ما بسیار تمیزتر است. بعضاً مساجد ما دارای زیبائیِ ظاهری و تمیزی نیستند به صورتی که شخص با خود می گوید اگر من با لباس تمیز به مسجد بروم لباسهایم کثیف می شود. مسئولین مسجد در امر زیبائی و تمیزی مسجد بسیار باید دقت کنند.

۲- سعی کنیم خودمان را زود به نماز اول وقت برسانیم و دیر به مسجد نیاییم. گروهی از افراد معمولاً دیر به مسجد می آیند و معمولاً به یکی دو رکعت از نماز نمی رسند. چرا؟ ما اگر می خواهیم برای نماز جماعت وقت بگذاریم باید جوری وقتمان را تنظیم کنیم که اول وقت در مسجد حاضر باشیم. مثلاً باید کمی زودتر از منزل راه بیفتیم. بعضاً نمازگزاران دیر به مسجد می آیند و با گفتن یا الله یا …. حواس نمازگزاران را پرت می کنند.

۳- در مسجد بخصوص در حین نماز، دیگر باید ارتباط با مخلوق را کنار گذاشته و فقط به ارتباط با خدا فکر کنیم. بنابراین باید مواظب تلفن های همراهمان باشیم که نه ارتباط ما با خدا را از بین ببرد و نه حواس دیگران را پرت کند.

۴- در مسجد بخصوص در حین نماز و یا سخنرانی نباید با یکدیگر بلند صحبت کنیم. واقعاً یکی از مشکلات مساجد ما این است که در حین صحبت روحانی ، مردم بعضاً مشغول صحبت کردن با یکدیگر هستند. مردم به مسجد می آیند تا ثواب ببرند ولی ممکن است موجب حق الناس شوند. مسجد آمدن مستحب است ولی حق الناس مرتکب شدن حرام است.

۵- گاهی اوقات دیده می شود که امام جماعت ، تکبیره الاحرام را گفته ولی گروهی هنوز مشغول صحبت کردن با یکدیگر هستند. این کار درست نیست. بعضی از افراد صبر می کنند تا امام به رکوع رود و بعد اقتداء می کنند. این افراد باید بدانند که هر لحظه انسان زودتر به نماز جماعت متصل شود بهتر است.

۶- بعضا دیده می شود که امام جماعت ، تکبیره الاحرام را گفته ولی هنوز صف اول تشکیل نشده است. وقتی به مسجد می آییم سعی کنیم در صف اول قرار بگیریم و تا جائی که صف جلو جا دارد صف دیگری تشکیل ندهیم.

۷- هماهنگی بین مردم مسجد و بخصوص بین مسئولین مسجد بسیار مهم است که بعضا دیده می شود در مساجد ما این هماهنگی ها وجود ندارد. در زیر به بعضی از این نا هماهنگی ها اشاره می شود :

بعد از نماز هرکسی برای خودش ان الله و ملائکته …. می گوید.

صلوات ها هماهنگ فرستاده نمی شود.

یکدفعه شخصی شروع می کند به دعا خواندن در حالی که برنامه ی دیگری باید اجراء شود.

وجود نداشتن رای اکثریت نمازگزاران برای انجام کارهای مربوط به نمازگزاران و در نتیجه ایجاد اختلاف بین آنها.

۸- باید برای کارهای مسجد مثل کارهای خانه ی خودمان اهمیت قائل شویم. به عنوان مثال در رابطه ی با ساخت و ساز مسجد و یا به راه انداختن کولر و یا بخاری و یا تمیزی مسجد و … باید اهمیت قائل شویم.

۹- مسجد مربوط به همه ی مردم است و ملک شخص خاصی نیست. بنابراین یک شخص نمی تواند بگوید هرچه من گفتم باید همان اجراء شود و یا بگوید برنامه های مسجد باید طبق خواسته ی من انجام شود.

۱۰- از خرج های اضافی در مساجد باید پرهیز کرد. بخصوص مسئولین مساجد باید توجه داشته باشند که این ، پول مردم است که در دست آنهاست. بنابراین باید بهترین استفاده را از آن بکنند. بعضا خرج های اضافی در مساجد انجام می گیرد. به عنوان مثال در بعضی از مساجد میلیون ها پول برای زیبائی و نمای مسجد خرج می شود ولی در چنین مسجدی فقط یک نماز مغرب و عشاء انجام می گیرد و یا در بعضی از مساجد با اینکه مثلا فلان وسیله سالم است ولی آن را خراب کرده و یکی دیگر درست می کنند و یا با اینکه مسجد مثلا به آسانسور احتیاج ندارد ولی پول زیادی برای درست کردن آسانسور خرج می شود.

۱۱- باید بهترین بهره برداری از مساجد انجام بگیرد. مساجدِ ما که این قدر برایش خرج می شود چرا باید فقط در آنها یک نماز خوانده شود. امام جماعت وظیفه دارد علاوه بر نماز ، برای مردم صحبت کند ، آن هم صحبت هائی که نیاز روزِ مردم باشد و همچنین باید در مساجد ، جلساتی برای مردم اعم از خانم ها و آقایان و جوانها و نوجوانها و میان سالها و پیرمردها برگزار شود. بعضا مسئولین مساجد بخصوص افرادی که سنی از آنها گذشته است اجازه ی فعالیتهای فرهنگی را به جوانان نمی دهند.

۱۲- مسئولین و دست اندر کاران مساجد باید کارهای مسجد را برای رضای خدا انجام دهند نه برای اینکه فلان کار به نام آنها تمام شود و یا مسجد آنها از مساجد دیگر پر آوازه تر باشد.

۱۳- در فضای مساجد باید فضای انتقاد باز باشد یعنی مثلا اگر کسی از امام جماعت اشتباهی دید و یا مطلب اشتباهی شنید آن را تذکر دهد و امام جماعت هم باید با کمال میل بپذیرد.

۱۴- امام جماعت باید برای حرفهای مردم وقت بگذارد نه اینکه بعد از نماز ، زود از مسجد خارج شود.

۱۵- امام جماعت باید با روی باز با مردم برخورد کند تا مردم بتوانند با او هم کلام شوند. بعضا مردم می گویند ما می ترسیم از فلان آقا  سوال بپرسیم.

۱۶- امام جماعت باید از مشکلات روز مردم آگاهی داشته باشد و از گفتن مسائلی که بخصوص در این زمانه چندان استفاده ای ندارد خودداری کند.

۱۷- مردم موظفند اگر اشتباهی از امام جماعت دیدند تذکر دهند و شاید وظیفه ی شرعی داشته باشند. شاید عدم تذکر مردم باعث شده است که بعضی از روحانیون فکر کنند درست عمل می کنند و در نتیجه …..

۱۸- برای کارهای مسجد باید برنامه ریزی طولانی مدت کرد به طوری که در صورت عوض شدن مسئولینِ مسجد ، مسئولین بعدی هم طبق همان برنامه پیش روند نه اینکه بخواهند برنامه های قبل را از بین ببرند. به عنوان مثال بعضا دیده می شود که مثلا در یک دوره ای مسئولین مسجد دستشوئی های مسجد را درست کرده اند ولی مسئولین بعدی می آیند و آن دستشوئی ها را خراب می کنند و دستشوئی دیگری درست می کنند.

۱۹- مساجد و برنامه های آنها باید جوان پسند باشند به طوری که جوان امروزی را بتوانند جذب مسجد کنند. اینکه می بینیم معمولا مساجد ما را بزرگسالان تشکیل داده اند یکی از دلائلش این است که مکانهای دیگر جوانانمان را جذب کرده و ما نمی توانیم آنها را جذب کنیم.

۲۰- نباید کاری کرد که مردم از مسجد زده شوند. مثلا یک موقعی است که من عقیده ای دارم که دیگری این عقیده را ندارد. من نباید عقیده ی خود را بر او تحمیل کنم و یا برنامه های مسجد را طبق عقیده ی خودم تنظیم کنم. رای با اکثریت مردم مسجد است.

۲۱- هر چند وقت یکبار دیده می شود که بعضی از افراد به مساجد می آیند و به عنوان فقر ، از مردم طلب کمک می کنند. خوب است در مساجد گروهی تشکیل شود و برای پی گیریِ چنین مسائلی فعالیت داشته باشد. به عنوان مثال ابتدا راجع به آن فرد تحقیق کنند و اگر فقر او مسلم شد با کمک مردم به مشکل او رسیدگی کنند.

۲۲- سعی شود در بین هیئت امنای مسجد ، حتما جوانها هم شرکت داشته باشند و البته جوانان روشن و منطقی.

۲۳- در مساجدِ ما معمولا حقوق زنان رعایت نمی شود مثلا مکان مرد ها بهتر و جادار تر از زنان است و یا اگر بخواهند در بین مردم چیزی توزیع کنند ممکن است به زنها نرسد و ….

۲۴- بعضا دیده می شود که مردم بدون هماهنگی با مسئولین و یا مردم دیگر ، خودسرانه عملی را در مسجد انجام می دهند مثلا خودش می رود و کولر را خاموش می کند و … این کارها اشتباه است. خوب است علاوه بر اینکه به فکر خودمان هستیم به فکر دیگر مردم هم باشیم.

۲۵- رعایت حال همسایه ی مسجد بسیار مهم است. آیا می دانید که مردم سعی می کنند به خاطر اذیت هائی که از مسجد و مردم مسجد می بینند ، کنار مسجد خانه نخرند؟ نباید کاری کرد که مردم نسبت به مسجد بدگمان شوند.

مثالهائی از اذیت های مساجد و مردم آنها : بلند کردن صدای اذان و یا قرآن ( حتی من دیدم که روزی صدای رادیوی مسجدی قبل از قرآن یعنی هنگامی که مجریِ رادیو در حال صحبت بود بلند بود ) – ایستادن بدون دلیل نمازگزاران در بیرون مسجد و در نتیجه ایجاد مزاحمت کردن برای عابرین – ایجاد ترافیک توسط نمازگزاران در خیابان بخاطر پارک کردن اشتباه وسائل خود – استفاده ی بیش از حد ظرفیت از مسجد و در نتیجه اذیت کردن همسایه ها و مردم – بلند بودن صدا در مجالس ختم و یا روضه و در نتیجه اذیت همسایه ها.

۲۶- علاوه بر اینکه مسجد باید وظایفی را نسبت به همسایگانش رعایت کند همسایگانِ مسجد هم وظایفی در قبال مسجد دارند مثلاً باید سعی کنند نمازهایشان را در مسجد بجا آورند و یا حتی بخاطر مسجد بعضی از مسائل را تحمل کنند. متاسفانه بعضا دیده می شود که بعضی از همسایگان مسجد بخاطر موضوعی ، از مسجد گله دارند که اگر همان موضوع را همسایه ی دیگری انجام می داد هیچ گله ای نمی کردند.

۲۷- کسی که به مسجد می آید باید برای نماز جماعت بیاید. بعضاً دیده می شود که در مسجد نماز جماعت در حال برگزار شدن است ولی بعضی از جوانها بیرون مسجد در حال صحبت کردن هستند. همچنین بعضی از افراد به مسجد می آیند و در حالی که نماز جماعت خوانده می شود خودشان در آخر مسجد در حالِ خواندن نماز فرادی هستند. باید توجه کرد که اگر کسی امام جماعت را قبول ندارد یا به مسجد نیاید و یا اگر می آید با جماعت باید همراه شود و بعد اگر خواست نماز خود را دوباره بخواند.

۲۸- در مسجد باید از حرفهای بیهوده خودداری کنیم.

۲۹- بزرگان مسجد و بخصوص مسئولین مسجد اگر اشتباهی از بچه ای یا جوانی دیدند نباید جوری با او برخورد کنند که از مسجد زده شود.

۳۰- سعی کنیم برای رفتن به مسجد مقداری زودتر آمده شویم که نخواهیم برای رفتن به مسجد عجله کنیم چرا که عجله کردن موجب می شود که حتی انسان حضور قلب در نماز را از دست بدهد. بخصوص اگر انسان بخواهد با ماشین به مسجد بیاید و عجله هم داشته باشد بخاطر ترافیک خیابانها ممکن است اعصابش خورد شود و این ، روی نمازش هم تاثیر می گذارد.

۳۱-اگر کسی می خواهد بچه ی خودش را به مسجد بیاورد باید مواظب بچه ی خود باشد که مثلا سر و صدا نکند و موجب نشود که مردم حواسشان از نماز و سخنرانی پرت شود. بعضی از افراد بچه های خود را به مسجد می آورند و یا به مسجد می فرستند ولی آنها را به حال خود رها کرده و آنها در مسجد و یا بیرون مسجد مشغول بازی می شوند و احیانا موجب اذیت مردم هم می شوند.

۳۲- امام جماعت مسجد باید وظیفه ی خود بداند که سر موقع برای نماز حاضر شود. متاسفانه بعضا دیده می شود که خودِ امام جماعت که باید برای مردم از لحاظ برنامه ریزی الگو باشد رعایت این مطلب را نمی کند. البته گاهی اوقات به دلائلی ممکن است شخص دیر برسد ولی این دیر رسیدن ها نباید همیشگی باشد به طوری که مردم فلان امام جماعت را به دیر آمدن بشناسند.

۳۳- خوب است که امام جماعت چند دقیقه زودتر در مسجد حاضر شود و در بین مردم بنشیند تا اگر آنها سوالی داشتن از او بپرسند.

۳۴- نماز جماعت و دعاهای بین آن نباید زیاد طول بکشد به طوری که مردم زیاد معطل شوند. بنابراین هم امام جماعت و هم کسی که دعاهای بین نماز را می خواند باید ملاحظه ی وقت مردم را هم بکنند و زیاد نماز و دعا را طول ندهند.

 ۳۵- بعضا دیده می شود که بعد از تمام شدن نماز جماعت ، شخصی می گوید تسبیحات حضرت زهراء ولی بلافاصله شروع می کند به دعا خواندن. باید گفته شود که در این صورت مردم بالاخره نمی دانند که تسبیحات را بگویند و یادعا بخوانند. تسبیحات حضرت زهرا مثلا اگر یک دقیقه وقت لازم داشته باشد قبل از این یک دقیقه نباید دعا خوانده شود.

۳۶- بطور کلی باید برنامه های بین دو نماز منظم باشد و وقتش هم مشخص باشد و از آن وقت نه کمتر شود و نه زیادتر. در بعضی از مساجد ممکن است وقت و زمانی که بین دو نماز گرفته می شود در هر روزی فرق کند و در نتیجه موجب ایجاد مشکلاتی بشود. به عنوان مثال در مسجدی بین نماز مغرب و عشاء ۱۰ دقیقه برای دعا و نماز غفیله وقت گذاشته می شد ولی یک شب به هر دلیل این ۱۰ دقیقه به ۵ دقیقه تبدیل شد و امام جماعت بعد از ۵ دقیقه شروع به خواندن نماز کرد. در اینجا مردمی که طبق شبهای قبل فکر می کردند وقت دارند ، شروع به خواندن نماز نافله یا غفیله کردند و در نتیجه به نماز امام نرسیدند و اتصالها هم به هم خورد.

۳۷- کسانی که با موتور به مسجد می آیند در صورتی که مسجد ، حیات داشته باشد باید بیرون از مسجد موتور خود را خاموش کنند نه اینکه با موتورِ روشن وارد مسجد شوند. همچنین باید از موتور یا دوچرخه ی خود پیاده شوند و به احترام مسجد ، سوار بر موتور یا دوچرخه وارد مسجد نشوند.

۳۸- اگر نوجوان یا جوانی با یک ظاهر بسیار امروزی وارد مسجد شد نباید بخاطر لباس و ظاهر او ، با او بد رفتاری شود. متاسفانه شنیده می شود که بعضی از افرادی که سنی از آنها گذشته است با چنین افرادی برخورد بد دارند و حتی نسبت به کسی که آستین کوتاه پوشیده جور دیگری نگاه می کنند. اتفاقا ما باید با برخورد خیلی خوب ، چنین افرادی را جذب مسجد کنیم. خلاصه اینکه با نوجوانان و جوانانِ امروزی باید برخورد صحیح داشته باشیم.

۳۹- خادم مسجد و همچنین هیات امنای مسجد باید افرادی وظیفه شناس باشند و نسبت به مسئولیتی که دارند احساس وظیفه کنند نه اینکه فقط از لحاظ اسمی هیات امنا یا خادم باشند ولی در عمل وظایف خود را انجام ندهند. بخصوص خادم مسجد باید شخصی باشد که بتواند از عهده ی امور برآید.

۴۰- خوب است که هر چند وقت یکبار از بعضی افراد مسجد قدردانی شود و جایزه و یا لوح تقدیری به آنها داده شود. از جمله ی این افراد می توان به  چند گروه اشاره کرد :

خردسالان و نوجوانانی که به مسجد می آیند – خادم مسجد – کسانی که در مسجد دعا ها را می خوانند – کسانی که بیشترین حضور را در مسجد دارند – افرادی که قبلا مسئولیتی داشته اند و آن را تحویل داده اند.

همچنین ببینید

امام حسین ع را برای چه می خواهیم؟

امام حسین علیه السلام را برای چه می خواهیم؟ اقشار مختلف مردم ، هریک از …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *