خانه / اعتقادات / اسلام پژوهی / خریدن لهو الحدیث (توضیحاتی در مورد آیه ۶ سوره لقمان)

خریدن لهو الحدیث (توضیحاتی در مورد آیه ۶ سوره لقمان)

در آیه ۶ سوره لقمان آمده است : وَ مِنَ النَّاسِ مَن یَشْترَِى لَهْوَ الْحَدِیثِ لِیُضِلَّ عَن سَبِیلِ اللَّهِ بِغَیرِْ عِلْمٍ وَ یَتَّخِذَهَا هُزُوًا

این آیه را به چند صورت مى توان معنا کرد :

معناى اول : برخى از مردم هستند که سخن لهو را مى خرند و به جاى سخنان حکیمانه ، وقت خود را براى سخنان لهو صرف مى کنند. چنین افرادى عاقبت کارشان این است که خود و دیگران را از راه خدا گمراه مى کنند و به تمسخر راه خدا مشغول مى شوند اگرچه این کارشان ناخواسته است و ندانسته در چنین راهى وارد مى شوند. در واقع اگر انسان به جاى سخنان حکیمانه خود را مشغول لهویات کند کم کم از راه خدا جدا مى شود و با اینکه خود نمى خواهد گمراه شود ولى در عمل به گمراهى مى افتد.

تذکر ۱ : منظور از لهو در اینجا غیر از سرگرمى هاى ضرورى است که هر انسانى به آن احتیاج دارد.  بنابراین مى توان گفت مراد از لهو این است که انسان آنقدر خود را مشغول سرگرمى هاى دنیوى کند که این سرگرمى ها او را از مسیر صحیحى که براى آن آفریده شده است غافل کند.

تذکر ۲ : عنوان لهو و همچنین عنوان سبیل الله و عنوان گمراهی ، عناوینى کِش دار هستند که داراى حداقل و حداکثر مى باشند.  بنابراین ممکن است مصادیقى از لهو و گمراهی ، حرام شرعى باشد و مصادیقى از آن حرام شرعى نباشد اگرچه بالاخره موجب دورى انسان از سبیل الله است.

شما مى توانید فکر کنید که به کجا مى خواهید برسید؟ اگر می خواهید انسانی بلند مرتبه باشید و از معنویات و علوم حقیقی لذت ببرید باید سعی کنید تا جایی که می شود دنبال لهویات جز موارد ضروری نروید. ولی اگر می خواهید جزو متوسطین باشید و به مقامات بالا نظری ندارید جور دیگری عمل خواهید کرد.

تذکر ۳ : لهویاتی که انسان را از سبیل الله دور می کند مصادیق مختلفی می تواند داشته باشد. مثلا برخی از موسیقی ها چنین هستند. حتی خواندن برخی کتاب ها می تواند مصداقی از خریدنِ لهو الحدیث باشد. رفتن به برخی جلسات نیز موجب دوری انسان از سبیل الله است.

تذکر ۴ : برخی مردم فقط به دنبال حکم شرعی هستند که مثلا اگر به آنها گفته شود شنیدن فلان آهنگ حلال است بروند و آن را گوش دهند. به نظر بنده خوب است برخی اوقات فقط به دنبال حکم شرعی نباشیم بلکه خودمان فکر کنیم که آیا شرکت در فلان جلسه یا شنیدن فلان آهنگ حتی اگر حلال باشد آیا ما را از سبیل الله دور می کند یا نه؟ اگر حس کردیم که واقعا ما را از یاد خدا غافل می کند در آن جلسه شرکت نکنیم و فلان آهنگ را گوش ندهیم.

تذکر ۵ : دوری از سبیل الله نیز عنوانی کِش دار است و دارای حداقل و حداکثر است. بعید ندانید اینکه ما از عبادت لذت نمی بریم یا حال و حوصله ی قرائت قرآن یا تفسیر قرآن را نداریم به خاطر این است که به دنبال مصادیقی از لهو الحدیث رفته ایم و لهو الحدیث را خریده ایم و این کار ما موجب شده است که خود و دیگران را از سبیل الله گمراه کنیم (البته این نوع گمراهی بالاترین درجه نیست)

تذکر ۶ : موارد زیر می تواند مصداق هایی از گمراهی به خاطر خریدن لهو الحدیث باشد :

اینکه ما نماز شب نخوانیم ، اینکه در مجالس شادی و عروسی شادیم ولی در مجالس دعا و عبادت خسته ایم ، اینکه یادگیری دین برایمان مهم نباشد و به آن بی توجه باشیم ، اینکه فوتبال دیدن یا شرکت در جلسه ی فلان خواننده برایمان مهم تر از مستدل کردن اعتقاداتمان باشد ، اینکه دیدن فوتبال با وقت های اضافی ، ما را اصلا خسته نکند ولی ۵ دقیقه که به نماز می ایستیم خسته شویم و دوست داشته باشیم زود تمام شود ، اینکه ما برای دنیایمان از پول خرج کردن هیچ ابائی نداشته باشیم ولی پول دادن در راه خدا برایمان مشکل باشد ، اینکه با شنیدن لطیفه ای دوست داشته باشیم آن را برای دوستانمان پیامک یا ایمیل کنیم ولی پیامک کردن و ایمیل کردن نکات حکیمانه برایمان مهم نباشد ، اینکه همراهی با دوستان برایمان لذت بخش باشد ولی از اینکه بخواهیم با خود ، تنها باشیم و محاسبه ی نفس کنیم لذتی نمی بریم ، اینکه خواندن کتاب های مخلوقات ما را به خود مشغول کند و از خواندن کتاب خدا غافل شویم ، اینکه برای آینده ی دنیا برنامه ریزی کنیم ولی برای آینده ی بلند مدت برنامه ریزی نکنیم ، اینکه برای مشکلات دنیا نگران باشیم ولی برای مشکلات اخروی نگرانی نداشته باشیم.

به هر ترتیب هر کدام از ما درصدی گمراهی و خریدن لهو الحدیث را داریم و به همان اندازه از سبیل الله دور هستیم.

تذکر ۷ : عبارت وَ یَتَّخِذَهَا هُزُوًا نیز دارای حداقل و حداکثر است. ممکن است کسی واقعا آیات صریح الهی را مورد تمسخر قرار دهد و ممکن است شخص دیگری با اینکه مسلمان است و حتی مسجدی است ولی سبیل الله را در برخی مصادیقش مسخره کند همچنانکه امروزه ممکن است افرادی که واقعا می خواهند دستورات دین را رعایت کنند حتی از طرف خود افرادی که به ظاهر مذهبی هستند مورد تمسخر قرار می گیرند و کوچک شمرده می شوند مثلا امروزه اگر فردی در مجالس عروسی که با لهویات همراه است شرکت نکند از طرف خود افراد به ظاهر مذهبی مورد نکوهش قرار می گیرد.

تذکر ۸ : طبق معنایی که گفته شد لام در لِیُضِلَّ لام عاقبت است و منظور از بِغَیرِْ عِلْمٍ این است که واقعا ناآگاهانه خود و دیگران را گمراه می کنند.

معنای دوم : برخى از مردم هستند که سخن لهو را مى خرند تا از طریق آن ، مردمِ ناآگاه را از راه خدا گمراه کنند. در شأن نزول این آیه آمده است که این آیه در باره” نضر بن  حارث” نازل شده است. او مرد تاجرى بود و به ایران سفر مى‏کرد، و در ضمن، داستانهاى ایرانیان را براى قریش بازگو مى‏نمود، و مى‏گفت: اگر محمد براى شما سرگذشت عاد و ثمود را نقل مى‏کند، من داستانهاى رستم و اسفندیار، و اخبار کسرى و سلاطین عجم را باز مى‏گویم!، آنها دور او را گرفته، استماع قرآن را ترک مى‏گفتند.

تذکر : طبق معنایی که گفته شد لام در لِیُضِلَّ لام تعلیل است و بِغَیرِْ عِلْمٍ به گمراه شوندگان می خورد نه گمراه کنندگان و منظور این است که گمراه کنندگان ، مردمِ ناآگاه را گمراه می کنند.

معنای سوم : برخى از مردم هستند که سخن لهو را مى خرند و هدفشان این است که مردم را گمراه کنند و اگرچه عمدا و از روی آگاهی چنین می کنند ولی در واقع کارشان از روی جهل و ناآگاهی است و الا اگر واقعا می دانستند چه عاقبتی در انتظار آنهاست و یقین به عاقبت بد خود داشتند هیچ گاه چنین نمی کردند.

تذکر ۱ : طبق معنایی که گفته شد لام در لِیُضِلَّ لام تعلیل است و بِغَیرِْ عِلْمٍ به گمراه کنندگان می خورد.

تذکر ۲ : طبق این معنا می فهمیم درست است که گروهی عمدا و آگاهانه مردم را گمراه می کنند ولی می توان به آنها جاهل اطلاق کرد چون به واقعیت ها جهل دارند و الا چنین نمی کردند و با توجه به این مطلب حتی چنین گروهی در زمره ی افرادی قرار می گیرند که قرآن توبه ی آنها را می پذیرد همچنانکه در آیه ۱۷ سوره نساء آمده است :

إِنَّمَا التَّوْبَهُ عَلىَ اللَّهِ لِلَّذِینَ یَعْمَلُونَ السُّوءَ بجَِهَالَهٍ ثُمَّ یَتُوبُونَ مِن قَرِیبٍ فَأُوْلَئکَ یَتُوبُ اللَّهُ عَلَیهِْمْ  وَ کاَنَ اللَّهُ عَلِیمًا حَکِیمًا یعنى بى‏تردید توبه نزد خدا فقط براى کسانى است که از روى نادانى مرتکب کار زشت مى‏شوند، سپس به زودى توبه مى‏کنند اینانند که خدا توبه آنان را مى‏پذیرد، و خدا همواره دانا و حکیم است.

با توجه به توضیحات داده شده افرادی که مصداقِ (مَن یَشْترَِى لَهْوَ الْحَدِیثِ لِیُضِلَّ عَن سَبِیلِ اللَّهِ بِغَیرِْ عِلْمٍ وَ یَتَّخِذَهَا هُزُوًا) هستند ، مصداق (الَّذِینَ یَعْمَلُونَ السُّوءَ بجَِهَالَهٍ) نیز هستند و در صورت توبه ، توبه ی آنها پذیرفته می شود.

نکته : سه معنای گفته شده با یکدیگر متعارض نیستند و همه ی آن معانی می توانند مقصود آیه باشند.

همچنین ببینید

شادی و غم از دیدگاه قرآن

 شادی و غم از دیدگاه قرآن  مقدمه : در ایام نوروز سال ۱۳۹۵ به ذهنم …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *