خانه / اعتقادات / اسلام پژوهی / جواب به یک شبهه (بت شکنی ابراهیم)

جواب به یک شبهه (بت شکنی ابراهیم)

سوال : امروزه گفته مى شود که باید به مقدسات دیگران احترام گذاشت نه اینکه به آن توهین کرد. پس چرا حضرت ابراهیم به مقدسات مشرکان بى احترامى کرده و بت هاى آنها را شکسته است؟ آیا شایسته نبود که ابراهیم از طریق کار فرهنگى پیش رود؟ ابراهیم مى بایست کار فرهنگى مى کرد و در صورت عدم نتیجه آنها را به حال خود وا مى گذاشت چرا که در دین اجبارى نیست ولى اینکه بت هایشان را شکسته کارى افراط گرایانه است و بعید نیست که گروه هاى افراطى مسلمان نیز براى کارهاى خود به همین کار ابراهیم تمسک کنند. مثلا داعش نیز آثار باستانى را به این استدلال که نماد شرک است خراب مى کند. خلاصه اینکه کار ابراهیم و بت شکنى او چگونه با قوانین اخلاقى دنیاى امروز سازگار است‏؟

جواب : اگر دقیقا متوجه شویم که شرائط ابراهیم چه بوده است نه تنها این اشکالات حل مى شود بلکه متوجه خواهیم شد که ابراهیم کار بسیار خوبى انجام داده است. توضیح اینکه ممکن است شرائط به گونه اى باشد که انسان مى تواند کار فرهنگى کند. در چنین شرائطى مى گوید من کار فرهنگى مى کنم و اگر قبول نکردند دیگر وظیفه اى ندارم. در چنین شرائطى اگر کسى دست به بى احترامى به مقدسات دیگران بزند بد است. ولى زمانى ما در شرائطى قرار داریم که به ما اجازۀ کار فرهنگى نمى دهند و گروهى تمام امکانات خود را براى تسخیر فکر مردم بکار مى برند. در چنین شرائطى چه باید کرد؟ یادمان نرود که طبق آیه ۴۶ سوره مریم ، ابراهیم تهدید به سنگسار شده است و معلوم است که نمى توانسته آزادانه براى مردم ، توحید را تبلیغ کند ولى از آن طرف عده اى با در دست داشتن امکانات فراوان فکر مردم را در تسخیر خود قرار داده اند.

حال در چنین شرائطى براى بیدار کردن مردم از خواب غفلت چه باید کرد؟ آیا نباید از طریقى مردم را به فکر انداخت؟ فرض کنید مردم به خاطر اینکه تحت سیطرۀ حکومتى دیکتاتور هستند داراى فکرهایى ضعیف و ناقص شده اند و مثلا تمام سایت ها جز سایت هاى تحت نظر حکومت فیلتر شده است. حال اگر در چنین شرائطى شخصى به مردم فیلتر شکن بدهد اشکالى دارد؟ فیلتر شکن در واقع نوعى بت شکنى است و هدفش شکستن بت هایى است که حکومت براى مردم درست کرده است. در چنین مواردى کسى که فیلترها را مى شکند نه تنها مورد مذمت قرار نمى گیرد بلکه مورد مدح نیز قرار مى گیرد. حال هدف ابراهیم نیز شکستن بت هایى است که حکومتِ وقت براى مردم درست کرده است تا فکر آنها را در تسخیر خود قرار دهد.

تازه این مطلب نیز یادمان نرود که ابراهیم هدفش از بین بردن مقدسات نبوده و الا بت بزرگ را هم مى شکست بلکه هدفش این بوده است که در شرائطى که مردم بردۀ فکرى حاکمان بت پرست هستند آنها را از بردگى نجات دهد. پس اتفاقا کار ابراهیم ایجاد آزادى فکرى براى مردم بوده است. با این توضیح مى فهمیم مقایسۀ کار داعش با کار ابراهیم اصلا صحیح نیست و قیاس مع الفارق است چرا که داعش هدفش از بین بردن و نابود کردن مطلق چیزهایى است که فکر مى کند نماد شرک است ولى ابراهیم هدفش این نبوده و الا باید بت بزرگ را هم از بین مى برد. اتفاقا امروزه کار کسى که براى آزادى فکر مردم ، خود را به خطر بیندازد و حاضر شود براى متذکر کردن مردم با کسانى که فکر مردم را در اختیار گرفته اند در بیفتد مورد مدح قرار مى گیرد همچنانکه ما امام حسین را مدح می کنیم که برای مبارزه با ظلم ظالمین و نجات مردم از جهل حاضر شد جان خود را فدا کند و حکومت مرکزی را به سختی بیندازد.

امروزه از نظر همین شبهه کنندگان اگر کسی دستگاه پارازیت انداز حکومتی را نابود کند تا صدای این شبهه کنندگان به مردم برسد خود اینها خوشحال می شوند.

آیا اگر تریبون ها همه دست یک گروه باشد و اصلا به منتقدین اجازۀ صحبت ندهند و در این حال فردی برای اینکه به مردم بفهماند که به من اجازۀ صحبت نمی دهند بیاید و در جلسه ای تریبونِ را بشکند اشکال دارد؟

اگر شخصی مثل یک بت ، تقدس پیدا کرده باشد و فردی در یک سخنرانی بیاید و این بت را با نقد صریح بشکند آیا اشکال دارد؟

به عبارت روشن تر کار ابراهیم اصلا براى اجبار مردم نبوده بلکه براى به فکر انداختن آنها و تلنگر زدن به آنها بوده است و در واقع قصدش جلوگیرى از ظلمى بوده که حاکمین وقت به مردم مى کردند. به عبارت واضح تر کار ابراهیم کاری فرهنگی بوده است و برای روشنگری افکار مردم چنین کاری انجام داده است.

پس توهین به مقدسات ، بد است ولی در زمانی که دیکتاتورها با بدست گرفتن فکر مردم به آنها توهین کرده اند می توان جواب این توهینِ آنها را از طریقی که فکر مردم از اسارت آزاد شود داد.

با توجه به این توضیحات مى فهمیم اصلا کار ابراهیم ربطى به کارهاى افراطى گروه هاى مسلمان ندارد. امروزه گروه هاى افراطی مسلمان به صرف اینکه مى بینند چیزى بر خلاف عقاید آنهاست دست به کار شده و با اِعمال خشونت قصد دارند آن را از بین ببرند در حالى که در بسیارى از موارد ، شرائطِ کار فرهنگى وجود دارد مثلا اگر در اروپا کاریکاتور پیامبر را مى کِشند به مسلمان هم اجازه مى دهند که عقائدش را تبلیغ کند. یا در برخی موارد شرائط به گونه ای است که اگر بت هایى به عنوان آثار باستانى در مکانى قرار دارد اصلا عامل محدودیت فکر مردم نیست که بخواهیم آنها را خراب کنیم و اصلا تقدسی ندارند و صرف آثار باستانی هستند.

باز هم مى گوییم که اگر شرائط به خوبى بررسى گردد متوجه مى شویم که کار ابراهیم و بت شکنى او در واقع براى به فکر انداختن مردم و ایجاد آزادى براى آنها بوده است.

با این توضیحات می فهمیم که مثل بقیۀ شبهاتی که به اسلام وارد می کنند در این مورد نیز شبهه کنندگان شرائط را مدّ نظر قرار نداده اند.

همچنین ببینید

شادی و غم از دیدگاه قرآن

 شادی و غم از دیدگاه قرآن  مقدمه : در ایام نوروز سال ۱۳۹۵ به ذهنم …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *