۱۳۹۷/۰۱/۳۱
پست های اخیر
خانه / اعتقادات / اسلام پژوهی / احکام اسلامی / نکاتی راجع به معیار تولد ماه

نکاتی راجع به معیار تولد ماه

نکته ۱ : اگر شما قائل به رؤیت ماه هستید و استنادتان به روایات است آن روایات ناظر بر رؤیتی است که با چشم عادی می باشد. پس حتی استفاده از تلسکوپ و وسائل پیشرفتۀ کنونی برای پیدا کردن جهت ماه نیز صحیح نیست. یعنی حتی اینکه شما از تلسکوپ استفاده کنید و سپس ماه را با همین چشم عادی ببینید باز صحیح نیست چون روایات بحث رؤیت رؤیت بدون استفاده از هیچ امکاناتی را می رساند.

نکته ۲ : معمولا به تولد اشکال می گیرند که اگر تولد را بپذیریم نتیجه اش این است که گذشتگان همواره یک روز دیرتر عید فطر می گرفته اند. این اشکال از جمله اشکالات معروف به نظر تولد است ولی به این اشکال می تواند چند جواب داد :

جواب اول : در بسیاری از موارد ، تولد و رؤیت یکی می شود و لزوما همواره متفاوت نیستند.

جوا دوم : هر زمانی افراد وظیفه ای دارند و در فقه خود فقها می گویند که آنچه که ما وظیفه داریم این است که وظیفه را تشخیص دهیم نه اینکه حتما به واقع برسیم.

جواب سوم : این اشکال به نظر رؤیت نیز وارد است. چون اولا در برخی موارد مثل مواقعی که هوا ابری بوده شاید ماه واقعا بوده ولی دیده نشده است و ثانیا امروزه نیز درست که فقهاء می گویند باید ماه رؤیت شود ولی بالاخره از وسائل روز نیز برای پیدا کردن ماه استفاده می کنند. اگر از وسائل روز استفاده نمی کردند چه بسا ماه را نمی دیدند. پس همین امروزه نیز طبق ملاک رؤیت ماه در زمانی دیده می شود که چه بسا در گذشته دیده در این روز دیده نمی شده است.

نکته ۳ : متأسفانه همان محققینی که سعی می کنند در امور مختلف دقت کنند در بحث هلال ماه دقت لازم را انجام نمی دهند و بدون اینکه درست تحقیق کنند تنها به همان چیزی که صدا و سیما اعلام می کند اکتفا می کنند. مثلا برخی محققین نظرشان این است که هر کجای نقطۀ زمین ماه دیده شد برای همه جا ملاک است ولی عملا در شب عید فطر تحقیق نمی کنند که در کجای کرۀ زمین ماه دیده شده است.

نکته ۴ : در سال ۱۳۹۵ هجری شمسی ماه رمضان در عربستان یک روز زوردتر از ایران شروع شد ولی عید فطر در دو کشور هم زمان بود یعنی ماه رمضان در عربستان ۳۰ روز بوده و در ایران ۲۹ روز. به هر حال به نظر من می رسد که در اینجا مشکلی وجود دارد که باید در آن بیشتر تأمل کرد.

نکته ۵ : می گویند که اگر ماه در عربستان دیده شد برای ایران حجت نیست. اگر این حرف صحیح باشد باید گفته شود که در خود ایران نیز نمی توان یک روز را برای کل ایران به عنوان عید اعلام کرد. مثلا اگر ماه در بوشهر رؤیت شد آیا برای مشهد حجت است؟

واقعا آیا مرزهای جغرافیایی باید در رؤیت مورد توجه قرار گیرد؟

نکته ۶ : اینکه سرباز عراقی و ایرانی که کنار مرز ایستاده اند و هم دیگر را نیز می بینند یکی امروز عید فطرش باشد و دیگری فردا ، آیا خنده دار نیست؟

نکته ۷ : باید خوب تحقیق کرد که آیا رؤیت هلال موضوعیت دارد یا اینکه طریقی است برای اینکه بفهمیم ماه جدید شده است یا نه؟ فقهاء رؤیت را موضوعیت داده اند ولی ملاک تولد ماه ، رؤیت را موضویت نداده است.

مویدی بر اینکه رؤیت هلال ماه موضوعیت ندارد این است که رؤیت تنها راه برای فهم اول ماه نیست. وقتی ملاک دیگری نیز وجود دارد و آن اتمام سی روز است می فهمیم که آنچه که مهم است این است که ما بفهمیم ماه اول شده است یا نه و وقتی با علم روز به راحتی می توان این مطلب را فهمید می توان از آن برای فهم اول ماه استفاده کرد.

نکته ۸ : در قرآن اصلا صحبتی از رؤیت هلال ماه نشده است. حتی می توان از قرآن آیاتی در تأیید نظر تولد آورد. مثلا در آیۀ ۱۸۵ سوره بقره آمده است :

فَمَن شَهِدَ مِنکُمُ الشهَّْرَ فَلْیَصُمْهُ

ترجمه : پس هر کس از شما این ماه را درک کند باید آن را روزه بدارد.

در این تعبیر حضور در ماه رمضان به عنوان ملاک روزه داری بیان شده است. حال طبق ملاک تولد ، من می دانم که در ماه قرار گرفته ام اگر چه هنوز ماه را ندیده ام.

همچنین در آیۀ ۵ سوره یونس آمده است :

هُوَ الَّذِى جَعَلَ الشَّمْسَ ضِیَاءً وَ الْقَمَرَ نُورًا وَ قَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُواْ عَدَدَ السِّنِینَ وَ الْحِسَابَ

ترجمه : اوست کسى که خورشید را روشنایى بخشید و ماه را تابان کرد، و براى آن منزلهایى معین کرد تا شماره سالها و حساب را بدانید.

در این آیه نیز که از تقویم بودن ماه صحبت شده است اصلا صحبتی از رؤیت هلال ماه به میان نیامده است بلکه خود ماه فی نفسه عاملی برای تعیین وقت نام برده شده است.

نکته ۹ : در روایات روش هایی برای فهم زمان اذان بیان شده است مثل استفاده از شاخص یا … حال همچنانکه ما امروزه از شاخص استفاده نمی کنیم و می گوییم شاخص موضوعیت ندارد و ملاک اصلی برای اذان ظهر ، دلوک شمس است که در آیۀ ۷۸ سوره اسراء آمده است حال ممکن است راجع به ماه نیز همین گفته شود که ملاک اصلی این است که بدانیم ماه جدید شده است و رؤیت هلال ماه مثل استفاده از شاخص ، تنها طریقیت دارد نه موضوعیت.

نکته ۱۰ : آیه ای که ممکن است به نفع نظریه رؤیت باشد آیۀ ۱۸۹ سوره بقره است که می فرماید :

یَسَْئلُونَکَ عَنِ الْأَهِلَّهِ  قُلْ هِىَ مَوَاقِیتُ لِلنَّاسِ وَ الْحَجّ‏ِ

طبق این آیه هلال های ماه ، تقویم محسوب شده است و مردم از اهله همین هلال های ظاهری را می فهمیده اند. حال آیا تولد ماه با این تعبیر سازگاری دارد یا نه؟

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*