خانه / اعتقادات / اسلام پژوهی / احکام اسلامی / آیات مربوط به حجاب و عفاف زنان

آیات مربوط به حجاب و عفاف زنان

مقدمه : متأسفانه امروزه به دلایل مختلف ، حجاب و پوشش برخی از بانوان جامعه‌ی ما آن چیزی نیست که مطلوب قرآن است. این امر منشأهای مختلفی دارد که فعلا محل بحث ما نیست. ما در اینجا تنها می خواهیم به آیات قرآنی که پیرامون این زمینه است اشاره کنیم تا افرادی که قرآن را به عنوان کتاب الهی قبول دارند متوجه شوند که بحث حجاب ، مطلوب خداوند متعال است. پس بانوان جامعه که قرآن را قبول دارند باید به این آیات توجه داشته باشند.

جالب است که ما در قرآن حتی در مورد نوع صحبت کردن بانوان یا نوع راه رفتن آنها آیه داریم. پس نباید این بحث را ساده تلقی کرد. متأسفانه امروزه عده ای به دلایلی می خواهند بحث حجاب و عفاف را بحثی غیر ضروری جلوه دهند به گونه ای که می گویند این مباحث ضرورتی ندارد که مطرح شود. امروزه به خاطر تبلیغات غرب عده ای بحث بد حجابی و بی حجابی را ساده می دانند و برایشان عدم رعایت پوشش عادی شده است در حالی که برای یک مسلمان نباید پوشش بد ، عادی تلقی گردد. برای یک زن مسلمان نباید نوع پوشش زنان غرب الگو باشد بلکه باید پوشش مورد سفارش قرآن را برای خود انتخاب کند. امروزه عده ای تلاش می کنند که اختلاط زن و مرد نامحرم و بگو و بخند آنها را امری عادی و ساده جلوه دهند و حتی در آلمان مسجدی ساخته شده است که زن و مرد به صورت مختلط در آن نماز می خوانند. باید مواظب باشیم فریب این تبلیغات را نخوریم.

در ادامه به آیات مربوط به حجاب و عفاف اشاره می شود. باشد که این جزوه یک قدم فرهنگی در بهبود وضع پوشش بانوان ما باشد.

و اما بد نیست در همین مقدمه به چند نکته اشاره شود :

الف) ممکن است برای عده ای شبهات و سوالاتی در مورد حجاب و آیات آورده شده پیش بیاید که در این زمینه می توانند سوالات خود را از متخصصین دینی بپرسند.

ب) ما نمی خواهیم بگوییم که حجاب تنها حکم اسلام است. شخص دین دار باید در کنار حجاب حتما دستورات دیگر دین مثل دستورات اخلاقی را نیز رعایت کند ولی به هر حال حجاب نیز یکی از دستورات قرآن است. افراد باید سعی کنند همه‌ی دستورات دین را عمل کنند نه اینکه یکی را انجام دهند و نسبت به دیگری بی تفاوت باشند.

ج) برای حجاب و عفاف در قرآن حدود ۱۲ آیه آمده است. همین که حکمی در قرآن آمده باشد دلالت بر اهمیت آن می کند و اگر بارها در قرآن تکرار شود دلالت بر اهمیت زیاد آن دارد. پس بحث حجاب و عفاف را نباید دست کم گرفت.

د) در مورد حجاب ، باید کار فرهنگی کرد. بحث در این جزوه راجع به اصل وجوب حجاب است نه حجاب اجباری. بانوان باید با تأمل در آیات قرآن و آگاهی از فلسفه‌ی حجاب سعی کنند این حکم الهی را جامه‌ی عمل بپوشانند و آگاهانه و محققانه و از روی اختیار ، حجاب را انتخاب کنند.

شروع بحث :

آیه اول : یَأَیهَُّا النَّبىِ‏ُّ قُل لّأَِزْوَاجِکَ وَ بَنَاتِکَ وَ نِسَاءِ الْمُؤْمِنِینَ یُدْنِینَ عَلَیهِْنَّ مِن جَلَابِیبِهِنَّ  ذَالِکَ أَدْنىَ أَن یُعْرَفْنَ فَلَا یُؤْذَیْنَ وَ کاَنَ اللَّهُ غَفُورًا رَّحِیمًا(احزاب-۵۹)

ترجمه : اى پیامبر! به همسران و دخترانت و زنان مؤمنان بگو: «جلبابها [روسرى‏هاى بلند] خود را به خود نزدیک و متصل کنند ، این کار براى اینکه [به عفت و پاکدامنى‏] شناخته شوند نزدیک‏تر است، و در نتیجه [از سوى اهل فسق و فجور] مورد آزار قرار نخواهند گرفت (و اگر تا کنون خطا و کوتاهى از آنها سر زده توبه کنند) خداوند همواره آمرزنده رحیم است.

توضیح : از این آیه بدست می آید که بانوان نباید اجازه دهند لباس های آنها کنار رود و قسمت های خاص بدن آنها نمایان شود. متأسفانه باید گفته شود که برخی از بانوان ما که چادر دارند ، دستور این آیه را عمل نمی کنند و در بسیاری از موارد چادر آنها کنار رفته و برخی از اعضای بدن آنها نمایان می شود.

آیه دوم : فَلَا تَخْضَعْنَ بِالْقَوْلِ فَیَطْمَعَ الَّذِى فىِ قَلْبِهِ مَرَضٌ وَ قُلْنَ قَوْلًا مَّعْرُوفًا(احزاب-۳۲)

ترجمه : اى زنان پیامبر در گفتار خود، نرمى و طنّازى [چنانکه عادت برخى از زنان است‏] نداشته باشید چرا که در این صورت کسى که بیمار دل است طمع کند، و سخن پسندیده و شایسته گویید.

توضیح : وقتی زنان پیامبر که در خانه‌ی وحی زندگی می کنند باید این دستور را رعایت کنند به طریق اولی دیگر زنان باید دستور این آیه را رعایت کنند. مشاهده می کنید که بانوان حتی در صحبت کردن با نامحرم باید حواسشان را جمع کنند. توجه کنید که بسیاری از بی عفتی ها از همین جا شروع می شود. بنابراین باید نسبت به مقدمات رسیدن به بی عفتی حساس بود و آنها را رعایت کرد.

آیه سوم : وَ قَرْنَ فىِ بُیُوتِکُنَّ وَ لَا تَبرََّجْنَ تَبرَُّجَ الْجَاهِلِیَّهِ الْأُولىَ‏(احزاب-۳۳)

ترجمه : و در خانه‏هایتان قرار و آرام گیرید، و [در میان نامحرمان و کوچه و بازار] مانند زنان دوران جاهلیت پیشین [که براى خودنمایى با زینت و آرایش و بدون پوشش در همه‏جا ظاهر مى‏شدند] ظاهر نشوید.

توضیح : توجه داشته باشید که برج ، ساختمانی نمایان است. حال در این آیه خداوند متعال می گوید خود را مانند برج در کوچه و خیابان نمایان نکنید. بنابراین زنان نباید پوششی داشته باشند که مثل برج جلب توجه کنند. دقت کنید این آیه اسم چنین کاری را جاهلیت گذاشته است در حالی که برخی فکر می کنند این کار ، ادب و فرهنگی مطلوب است.

متأسفانه باید گفته شود که برخی خانم ها پوششی را انتخاب می کنند که اگر چه یک تار موی آنها پیدا نیست ولی نوع پوشش آنها مثلا به خاطر تنگ بودن لباس ، به گونه ای است که بسیار جلب توجه می کند. چنین پوششی نیز مطلوب شرع نیست.

آیه چهارم : وَ إِذَا سَأَلْتُمُوهُنَّ مَتَاعًا فَسْئَلُوهُنَّ مِن وَرَاءِ حِجَابٍ  ذَالِکُمْ أَطْهَرُ لِقُلُوبِکُمْ وَ قُلُوبِهِنَّ(احزاب-۵۳)

ترجمه : و زمانى که از همسران پیامبر متاعى خواستید از پشت پرده و حجابى از آنان بخواهید، که این براى قلب شما و قلب‏هاى آنان پاکیزه‏تر است.

توضیح : از این آیه بدست می آید که نامحرم ها حتی باید در گرفتن چیزی از یکدیگر دقت لازم را به عمل آوردند. ممکن است امروزه عده ای این دستورات را مورد تمسخر قرار دهند ولی خدایی که انسان را از خودش بهتر می شناسد می داند که ارتباط نامحرم ها چگونه باید باشد. به هر حال از این آیه بدست می آید که نامحرم ها برای اینکه قلب خود را پاک تر نگه دارند نباید چشم در چشم هم بیندازند.

آیه پنجم : وَ الْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ الَّاتىِ لَا یَرْجُونَ نِکاَحًا فَلَیْسَ عَلَیْهِنَّ جُنَاحٌ أَن یَضَعْنَ ثِیَابَهُنَّ غَیرَْ مُتَبرَِّجَاتِ  بِزِینَهٍ  وَ أَن یَسْتَعْفِفْنَ خَیرٌْ لَّهُنَّ  وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ(نور-۶۰)

ترجمه : و بر زنان از کار افتاده‏اى که امید ازدواجى ندارند، گناهى نیست که حجاب و روپوش خود را کنار بگذارند، در صورتى که با زیور و آرایش خویش قصد خودآرایى نداشته باشند. و پاکدامنى براى آنان بهتر است و خدا شنوا و داناست.

توضیح : وقتی طبق این آیه پیرزن در صورت زینت کردن باید حجاب را رعایت کند و در صورت عدم زینت باز بهتر است که حجاب را رعایت کند آیا به طریق اولی زنان جوان نباید حجاب خود را رعایت کنند؟

آیه ششم : وَ لَمَّا وَرَدَ مَاءَ مَدْیَنَ وَجَدَ عَلَیْهِ أُمَّهً مِّنَ النَّاسِ یَسْقُونَ وَ وَجَدَ مِن دُونِهِمُ امْرَأَتَینْ‏ِ تَذُودَانِ  قَالَ مَا خَطْبُکُمَا  قَالَتَا لَا نَسْقِى حَتىَ‏ یُصْدِرَ الرِّعَاءُ  وَ أَبُونَا شَیْخٌ کَبِیرٌ(قصص-۲۳)

ترجمه : هنگامى که حضرت موسی به آب مدین رسید، گروهى از مردم را بر آن یافت که دام‏هایشان را آب مى‏دادند، و غیر آنان دو زن را دید که [خود را از اختلاط با مردان‏] بازمى‏دارند. گفت: کار شما چیست؟ گفتند: ما گوسفندانمان را آب نمى‏دهیم تا چوپانها همگى خارج شوند و پدر ما پیر مرد کهنسالى است (و قادر بر این کارها نیست.)!

توضیح : از این آیه دو مطلب قابل برداشت است :

الف) دختران حضرت شعیب چون پدرشان پیر بود و نمی توانست گوسفندان را آب دهد دست به این کار زده بودند. پس می توان گفت که کار کردن زن مربوط به مواقع نیاز است نه اینکه مثل مرد و دوشادوش او در جامعه کار کند.

ب) باز از این آیه استفاده می شود که بانوان نباید در کارها با مردان نامحرم مخلوط شوند بلکه باید حریم ها را حفظ کنند. حال این را مقایسه کنید با برخی از اختلاط هایی که در برخی مکان ها بین زنان و مردان وجود دارد.

آیه هفتم : فجََاءَتْهُ إِحْدَاهُمَا تَمْشىِ عَلىَ اسْتِحْیَاءٍ… (قصص-۲۵)

ترجمه : پس یکى از آن دو [دختر حضرت شعیب] در حالى که با حالت شرم و حیا گام برمى‏داشت، نزد موسى آمد.

توضیح : از این آیه بدست می آید که بانوان حتی در راه رفتن باید حیاء را به بهترین وجه رعایت کنند و به گونه ای راه نروند که جلب توجه کند.

آیه هشتم : وَ قُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَ یحَْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَ لَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَ لْیَضْرِبْنَ بخُِمُرِهِنَّ عَلىَ‏ جُیُوبهِِنَّ(نور-۳۱)

ترجمه : و به زنان با ایمان بگو چشمهاى خود را (از نگاه هوس‏آلود) فروگیرند، و دامان خویش را حفظ کنند و زینت خود را- جز آن مقدار که خود به خود نمایان است- آشکار ننمایند و (اطراف) روسرى‏هاى خود را بر سینه خود افکنند (تا گردن و سینه با آن پوشانده شود)

توضیح : از این آیه بدست می آید که بانوان نباید لباس های تنگ بپوشند که قسمت های برآمده‌ی بدن آنها نمایان باشد و به طور کلی نباید به گونه ای در مقابل نامحرم حاضر شوند که جلب توجه کنند.

آیه نهم : وَ لَا یَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِیُعْلَمَ مَا یُخفِینَ مِن زِینَتِهِنَّ(نور-۳۱)

ترجمه : و زنان نباید پاهایشان را [هنگام راه رفتن آن گونه‏] به زمین بزنند تا آنچه از زینت‏هایشان پنهان مى‏دارند [به وسیله نامحرمان‏] شناخته شود.

توضیح : از این آیه بدست می آید که بانوان حتی نباید کاری کنند که مردان نامحرم از زینت های مخفی آنها مطلع شوند. پس بانوان علاوه بر اینکه باید زینت های خود را بپوشانند باید از انجام کاری که مردان نامحرم را از آن زینت های پوشیده شده مطلع کند نیز پرهیز کنند. طبق این آیه بانوان حتی نباید به گونه ای راه روند که با راه رفتنشان به مردان نامحرم بفهماند که چه زینت هایی دارند. طبق این آیه بانوان نباید به گونه ای دست های خود را حرکت دهند تا صدای النگوهای آنها به گوش نامحرم بخورد. ببینید قرآن حتی راجع به ریزه کاری های بحث عفت بانوان توجه کرده است ولی متأسفانه برخی از خانم ها اصلا این دستورات را رعایت نمی کنند. با خواندن امثال این دستورات متوجه می شویم اینکه برخی می خواهند بحث حجاب و عفت را بحثی ساده تلقی کنند صحیح نمی باشد.

آیه دهم : وَ لَا تَقْرَبُواْ الزِّنىَ  إِنَّهُ کاَنَ فَاحِشَهً وَ سَاءَ سَبِیلًا(اسراء-۳۲)

ترجمه : و نزدیک زنا نشوید که کارى بسیار زشت و راهى بد است.

توضیح : دقت کنید که در این آیه نمی گوید زنا نکنید بلکه می گوید نزدیک زنا نشوید. این دستور به این معنا است که از مقدمات زنا دوری کنید. حال با توجه به اینکه عدم رعایت حجاب و پوشش می تواند به زنا بینجامد بنابراین می توان گفت که این آیه نیز به نوعی دستور به حجاب و پوشش داده است. توجه شود که نباید بحث حجاب را بحثی غیر ضروری دانست. بسیاری از گناهان جنسی از عدم رعایت حجاب و پوشش نشأت می گیرد.

آیه یازدهم : وَ لَا تَعَاوَنُواْ عَلىَ الْاثْمِ وَ الْعُدْوَانِ(مائده-۲)

ترجمه : و (هرگز) در راه گناه و تعدّى همکارى ننمایید.

توضیح : با توجه به اینکه عدم رعایت حجاب می تواند موجب گناه برای خود فرد یا دیگران شود بنابراین شخص بی حجاب یا بد حجاب چه بسا با این کارش بر انجام گناه کمک کرده است و شریک در گناه دیگران است. به خصوص با توجه به اینکه افراد مجرد در جامعه زیاد است آن هم افرادی که در اوج شهوت هستند عدم رعایت حجاب بانوان به نظر می رسد که در بسیاری از موارد موجب گناه خواهد شد.

آیه دوازدهم : وَ اللَّهُ یُرِیدُ أَن یَتُوبَ عَلَیْکُمْ وَ یُرِیدُ الَّذِینَ یَتَّبِعُونَ الشهََّوَاتِ أَن تمَِیلُواْ مَیْلاً عَظِیمًا(۲۷) یُرِیدُ اللَّهُ أَن یخَُفِّفَ عَنکُمْ وَ خُلِقَ الْانسَنُ ضَعِیفًا(نساء-۲۸)

ترجمه : و خدا مى‏خواهد با رحمت و لطفش به شما توجه کند و آنان که از شهوات پیروى مى‏کنند مى‏خواهند شما [در روابط جنسى از حدود و مقرّرات حق‏] به انحراف بزرگى دچار شوید. (۲۷) خدا مى‏خواهد [با تشریع قوانین مربوط به عفت ، بار مشقت‏های‌ روابط‌ نامشروع جنسى را] بر شما سبک کند و انسان [در برابر مشکلات و شهوات جنسى‏] ناتوان آفریده شده است.

توضیح : بانوان ما باید توجه داشته باشند که خدا با دستوراتش خیر آنها را می خواهد ولی کسانی که به دنبال شهوات هستند می خواهند آنها را به روابط نامشروع و بی عفتی میل دهند. بنابراین بانوان باید سعی کنند قرآن را الگوی عمل خود قرار دهند نه افرادی را که به دنبال شهوت های خودشان هستند. این نکته نیز اشاره شود که از تعبیر انتهایی آیه‌ی ۲۸ بدست می آید که انسان در برابر شهوت جنسی ضعیف است. پس باید پیشگیری های لازم در این زمینه انجام گیرد و حفظ حجاب و عفت روش مناسبی برای پیشگیری از انحرافات جنسی است. این مسائل را نباید دست کم گرفت. رعایت حریم ها بین نامحرمان بسیار مهم است. وقتی مباحث جنسی یکی از موضوعات اصلی مناظره‌ی ریاست جمهوری آمریکا می شود ، وقتی آمار خیانت به همسر بالا رفته است ، وقتی زنا و استمناء زیاد شده است ، وقتی میل برخی از مردان به همسر خود کم و میلشان به زنان دیگر زیاد شده است ، وقتی …….

همه‌ی اینها دلالت دارد که این مباحث ، خیلی مهم است و نباید آن را دست کم گرفت.

بانوان مسلمان باید با محکم کردن اعتقادات دینی خود و مطالعه‌ی آیات قرآن در زمینه‌ی حجاب و عفاف سعی کنند این فریضه‌ی دینی را در جامعه زنده کنند و قدم‌های فرهنگی بزرگی در این زمینه بردارند.

همچنین ببینید

شادی و غم از دیدگاه قرآن

 شادی و غم از دیدگاه قرآن  مقدمه : در ایام نوروز سال ۱۳۹۵ به ذهنم …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *